Per jaar verbruiken we wereldwijd de voorzieningen van 1,6 aardbollen. De urgentie voor circulair ondernemen is duidelijk en groot, ongeacht of je ecologische of economische motieven hebt. We putten de aarde uit ten opzichte van toekomstige generaties. Het goede nieuws is dat overstappen naar een circulaire economie nu al allerlei voordelen biedt. Maar waar begin je? Hoe zet je de juiste stappen die jouw bedrijf daadwerkelijk verder helpen?
De circulaire economie is een bedrijfsmodel waarin grondstoffen, onderdelen en producten zo lang mogelijk hun waarde behouden. Dit kan via een gesloten kringloop, waarbij producten worden ontworpen en geproduceerd om zo lang mogelijk mee te gaan binnen een gesloten keten. Aan die gesloten kringloop worden minder nieuwe grondstoffen toegevoegd, waardoor minder grondstoffen verloren gaan en minder recycling nodig is.
Per levensfase van een product vraagt dit om een specifieke verandering van actoren in de keten. Dat vraagt om ketensamenwerking, bestaande uit allianties tussen bedrijven in nieuwe en bestaande productieketens.
De afbeelding laat een systemische benadering zien van de toekomstige economie, waarin biobased (natuurlijke) grondstoffen een steeds grotere rol gaan spelen. Een belangrijk voordeel hiervan is dat deze grondstoffen CO₂ opnemen en opslaan.
Nieuwe verdienmodellen zullen steeds dominanter worden, waaronder de verschuiving van bezit naar gebruik, waarbij producenten eigenaar blijven, zoals in de deeleconomie. Omdat producenten eigenaar blijven, hebben zij belang bij het verlengen van de levensduur en zullen zij daar al in de ontwerpfase rekening mee houden.
Als bedrijf kun je diverse strategieën inzetten om je materiaalverbruik en CO₂-impact te verkleinen. Een hulpmiddel hiervoor is de eenvoudige 3R-strategie:
Een uitgebreider model is de 10R-strategie van Jacquiline Cramer, geordend op prioriteit. Zie afbeelding links
Ook voor bedrijven zonder concrete duurzaamheidsplannen of purpose als bedrijfsdoelstelling is circulaire economie interessant. Ondernemers zijn vaak probleemoplossers vanuit een bepaalde passie. Langer en slimmer gebruikmaken van grondstoffen en producten is simpelweg slimmer ondernemen.
Circulaire economie biedt antwoorden op uitdagingen rondom grondstoffen, energie en personeel. Zo kun je:
Daarbovenop komen ecologische voordelen zoals minder plastic deeltjes in de voedselketen en een kleinere CO₂-voetafdruk.
Eigenlijk is wetgeving de allerlaatste reden om te beginnen met circulaire economie. Denk aan de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Deze Europese wet gaat per 2025 in als onderdeel van de Green Deal en heeft als doel bedrijven vanaf €40 miljoen omzet of 250 medewerkers te stimuleren om te verduurzamen. Wanneer je alleen verduurzaamt omdat het moet, laat je interessante ondernemerskansen liggen.
De crux van circulaire economie zit in het kijken naar de gehele productieketen: van cradle to cradle, zoals het gelijknamige boek uitlegt.
Wat je produceert als maakbedrijf is dan niet alleen recyclebaar, maar ook daadwerkelijk gerecycled. Daarvoor kijk je naar hoe grondstoffen worden gewonnen, hoe producten worden gebruikt en verbruikt en hoe afdanking kan dienen als grondstof voor een volgend productieproces. Zo krijg je beter inzicht in ketenafhankelijkheden die leiden tot schaarste en kun je slimme keuzes maken.
Samenwerking in de keten zorgt voor de meeste impact. Door vraagstukken van partijen in de productieketen gezamenlijk te bekijken, ontstaan interessante win-winsituaties.
Zo leidt samenwerking in het composietcluster in Noord-Holland tot extra omzet en nieuwe producten die direct aftrek vinden. Projectleider Piet Goverse stelt tevreden vast dat ‘gluren bij de buren’ enorm waardevol blijkt. Vanuit ontwikkelingsbedrijf NHN brengen we daarom graag partijen samen om productieketens te versterken en verder te laten groeien.
Een grote trend is momenteel de verschuiving van eigenaarschap binnen de keten. Zo kun je bij Mud Jeans je broek leasen en bij beddenfabrikant Auping je matras. Onderhoud en vervanging worden door de producent verzorgd, waardoor grondstoffen behouden blijven binnen de keten. Hetzelfde gebeurt bij mobiliteit, waar leasen en delen van voertuigen gemeengoed zijn geworden: van Swapfiets voor fietsen tot Greenwheels voor auto’s. Hierdoor is een compleet nieuwe markt ontstaan: de deeleconomie, waar volgens Newcom vorig jaar 4,8 miljoen Nederlanders gebruik van maakten.
De circulaire blik leidt ook tot innovatie. Recent kwam in het nieuws dat warmtepompen het milieu meer zouden belasten dan gedacht. Hoewel de impact volgens Trouw meevalt, bevatten warmtepompen doorgaans wel broeikasgassen als koudemiddel. De oplossing daarvoor is volgens BlueHeart Energy uit Alkmaar eenvoudig: warmtepompen die werken met drukgolven in plaats van koudemiddelen.
Circulaire economie is er niet alleen voor productie- en maakbedrijven. Ook dienstverlenende bedrijven zoals administratiekantoren en marketingbureaus hebben een essentiële rol in hun keten en kunnen invloed uitoefenen. Zo kunnen zij duurzaamheidseisen stellen aan het kantoor dat zij huren, bijvoorbeeld op het gebied van energievoorziening. Minder papier gebruiken, afval scheiden, het wagenpark verduurzamen en selectiever producten en diensten afnemen zijn allemaal goede stappen. Door als afnemer leveranciers actief uit te dagen, draag je bij aan circulaire initiatieven die anders misschien nooit van de grond waren gekomen.
Daarnaast kun je ook je eigen klanten begeleiden in hun verduurzamingsproces, bijvoorbeeld als accountancykantoor dat bedrijven ondersteunt met strategisch advies voor de lange termijn.
Er bestaat niet één strategie die voor elk bedrijf werkt om circulair te worden; dat verschilt per bedrijf en per markt. De valkuil is om circulaire mogelijkheden één op één te vergelijken met vervuilende alternatieven. Pas wanneer je de oude economie durft los te laten en echt naar circulaire mogelijkheden kijkt, kun je stappen zetten die tellen.
Ontwikkelingsbedrijf NHN helpt je graag op weg bij het verduurzamen en het starten met circulaire economie.
Je kunt bij mij als projectleider Circulaire Economie & IDEA van Ontwikkelingsbedrijf NHN terecht voor:
Werk samen met andere ondernemers, investeerders, onderwijs en overheid aan projecten die de regionale economie versterken. Deze projecten helpen jou als ondernemer bij innoveren, investeren of internationaliseren.
Als ondernemer ben je continu bezig met vooruitkijken. Waar ontstaan nieuwe markten? Welke ontwikkelingen raken je bedrijf? En hoe zorg je dat innovatie niet iets voor later blijft, maar vandaag al waarde oplevert? Een onderwerp dat steeds vaker terugkomt in gesprekken met ondernemers, overheden en kennispartners is dual use. Een term die misschien technisch klinkt, maar in de praktijk verrassend dichtbij staat.
De tweede editie van Energiecafé Noord-Holland stond op 4 juni volledig in het teken van de Noordkop. Een regio die volop in beweging is en zich ontwikkelt tot een proeftuin voor innovatieve energieoplossingen. Van energie winnen uit golven en de toekomst van offshore wind tot elektrisch vliegen en het verduurzamen van een bloembollenbedrijf: bezoekers kregen een breed beeld van de kansen en ontwikkelingen die de energietransitie in Noord-Holland Noord versnellen.
Tijdens de kick-off van de nieuwe projectperiode kwamen de partners van EDIH Digital Hub Noordwest bijeen om de ambities voor de komende jaren te bespreken. De gezamenlijke inzet blijft gericht op het ondersteunen van bedrijven bij hun digitale ontwikkeling. Ook Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord (ONHN) is partner binnen dit netwerk.